Χορεία και νόσος του Χάντινγκτον

Η διάγνωση είναι δύσκολη, καθώς η χορεία έχει την ίδια φαινομενολογία ανεξάρτητα από την αιτιολογία της. Η χορεία συνήθως ταξινομείται ως πρωτοπαθής (ιδιοπαθής, κληρονομική) ή δευτεροπαθής (επίκτητη). Οι κληρονομικές χορειόμορφες διαταραχές τείνουν να αναπτύσσονται ύπουλα και είναι γενικά συμμετρικές, ενώ η επίκτητη χορεία είναι πιο πιθανό να είναι οξεία ή υποξεία και μπορεί να είναι ασύμμετρη ή μονομερής. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα φαινομενικά άσχετων αιτιών, από την εγκυμοσύνη (χορεία της κύησης) έως κληρονομικές μορφές όπως η νόσος του Huntington και η καλοήθης κληρονομική χορεία, λοιμώξεις/ανοσοεξαρτώμενες όπως η χορεία του Sydenham και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, εστιακές αγγειακές βλάβες στα βασικά γάγγλια, φάρμακα όπως η λεβοντόπα, νευροληπτικά και από του στόματος αντισύλληψη, ή διάφορες μεταβολικές και ενδοκρινολογικές διαταραχές όπως ο υπερθυρεοειδισμός, ο υπο/υπερπαραθυρεοειδισμός και η υπο/υπεργλυκαιμία. Η παθοφυσιολογία της περιλαμβάνει μια λειτουργική δυσλειτουργία του κινητικού κυκλώματος των βασικών γαγγλίων, όπου η τελική θαλαμο-φλοιώδης έξοδος αυξάνεται, με αποτέλεσμα την αυξημένη κίνηση και τη χορεία. Η διαταραχή των κυκλωμάτων των βασικών γαγγλίων μπορεί να οφείλεται σε δομική βλάβη, επιλεκτική νευρωνική εκφύλιση, αποκλεισμό υποδοχέα νευροδιαβιβαστών, μεταβολικές διαταραχές ή αυτοάνοσες παθήσεις.

Η θεραπεία της χορείας συνεπάγεται την αντιμετώπιση της βασικής αιτιολογίας της. Δυστυχώς, κανένας παράγοντας δεν έχει αποδειχθεί ότι επιβραδύνει ή σταματά την εξέλιξη της κληρονομικής χορείας, με εξαίρεση τις θεραπείες που μειώνουν τον χαλκό στη νόσο Wilson. Οι πιο συχνές συμπτωματικές θεραπείες της χορείας περιλαμβάνουν τη χρήση αναστολέων των υποδοχέων ντοπαμίνης και φαρμάκων που μειώνουν την ντοπαμίνη, όπως η τετραβεναζίνη, η βαλβεναζίνη και η δευτερεταβεναζίνη. Τα αυτοάνοσα σύνδρομα χορείας, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και το σύνδρομο αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων, μπορεί επίσης να ανταποκρίνονται στη θεραπεία με γλυκοκορτικοειδή, την πλασμαφαίρεση ή την ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη (IVIG).

Συνεισφορά από τον Shu-Leong Ho, MD, FRCP
Καθηγητής Henry G. Leong & Διευθυντής Τμήματος στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ,
Νοσοκομείο Queen Mary
Τμήμα Νευρολογίας, Ιατρική Σχολή
Hong Kong

Ενημερώσεις 2019 Συνεισφορά από:

Έστερ Κούμπο, MD, PhD
Νευρολόγος
Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Μπούργκος
Burgos, Ισπανία

Μαρκ Γκάτμαν, MD, FRCPC
Διευθυντής
Κέντρο για Κινητικές Διαταραχές
Toronto, ON, Καναδάς

Μπράντον Μπάρτον, Μέριλαντ
Επίκουρος Καθηγητής
Rush University Medical Center
Chicago, IL ΗΠΑ

Η νόσος του Χάντινγκτον χαρακτηρίζεται κλινικά από μια τριάδα κινητικών, γνωστικών και ψυχιατρικών συμπτωμάτων. Τα κινητικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν: εξασθένηση των ακούσιων (χορεία) και εκούσιων κινήσεων, μειωμένη χειρωνακτική επιδεξιότητα, ασαφή ομιλία, δυσκολίες στην κατάποση, προβλήματα ισορροπίας και πτώσεις. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί με παρκινσονισμό και δυστονία (πιο συχνή σε νεαρή ηλικία, που ονομάζεται παραλλαγή Westphal). Τα γνωστικά χαρακτηριστικά χαρακτηρίζονται αρχικά από απώλεια ταχύτητας και ευελιξίας στη σκέψη, αλλά αργότερα εξελίσσονται σε ολική άνοια. Τα ψυχιατρικά χαρακτηριστικά μπορεί να περιλαμβάνουν: κατάθλιψη (πιο συχνή), μανία, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, ευερεθιστότητα, άγχος, διέγερση, παρορμητικότητα, απάθεια και κοινωνική απόσυρση.

Η οριστική διάγνωση γίνεται μέσω γενετικών εξετάσεων και επιβεβαιώνεται με στοχευμένη ανάλυση μεταλλάξεων, η οποία παρουσιάζει επέκταση τρινουκλεοτιδίων CAG ≥36 επαναλήψεων στο γονίδιο HTT. Ο προγνωστικός γενετικός έλεγχος είναι μια επιλογή για άτομα που διατρέχουν κίνδυνο ανάπτυξης νόσου του Crohn, μια κατηγορία που περιλαμβάνει ασυμπτωματικά άτομα με θετικό οικογενειακό ιστορικό νόσου του Crohn ή ασθενείς με θετικό οικογενειακό ιστορικό που έχουν πρόδρομα συμπτώματα (π.χ. ευερεθιστότητα, άγχος, κατάθλιψη ή γνωστική εξασθένηση) που υποδηλώνουν την επικείμενη έναρξη συμπτωματικής νόσου του Crohn. Συνιστάται η προγεννητική γενετική συμβουλευτική πριν από την διεξαγωγή προγνωστικού γενετικού ελέγχου. Για τις οικογένειες με νόσο του Crohn, είναι δυνατή η προεμφυτευτική γενετική εξέταση και, ως εκ τούτου, η επιλογή εμβρύων για μεταφορά χωρίς τη γενετική μετάλλαξη της νόσου του Crohn. Ο προγεννητικός έλεγχος γίνεται μόνο σε περιπτώσεις όπου η μητέρα θα σκεφτόταν να τερματίσει την κύηση σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος για το έμβρυο. Διαφορετικά, ο προγεννητικός έλεγχος είναι ο ίδιος με τον έλεγχο ενός ασυμπτωματικού παιδιού, κάτι που δεν συνιστάται ηθικά.

Για έναν ασθενή με χορεία που είναι άτυπος για HD ή είναι αρνητικός για γενετική μετάλλαξη HD, η διαφορική διάγνωση είναι ευρεία και αποτελείται από κληρονομικές και επίκτητες αιτίες χορείας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου μπορεί να είναι χρήσιμη για τον εντοπισμό μιας εναλλακτικής διάγνωσης, όπως ισχαιμικό έμφραγμα, νευροεκφυλισμός που σχετίζεται με την παντοθενική κινάση, σκλήρυνση κατά πλάκας, νεόπλασμα ή νόσο Creutzfeldt-Jakob. Διαφορετικά, θα πρέπει να υποδειχθούν πρόσθετες εξετάσεις με βάση το ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό, τη φυσική και νευρολογική εξέταση.

Η καλύτερη φροντίδα για τους ασθενείς με νόσο του Huntington παρέχεται από μια διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας και υποστηρικτικών φροντιστών που αντιμετωπίζει τις ευρείες σωματικές και ψυχολογικές ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους και διαχειρίζεται νέα προβλήματα καθώς προκύπτουν μέσω μακροχρόνιας παρακολούθησης. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναστολείς υποδοχέων ντοπαμίνης ή παράγοντες που μειώνουν την ντοπαμίνη εάν η χορεία διαταράσσει την ποιότητα ζωής. Τα ψυχιατρικά συμπτώματα όπως η κατάθλιψη, η ψύχωση και η διέγερση αντιμετωπίζονται με παρόμοιο τρόπο όπως οποιαδήποτε άλλη ψυχιατρική πάθηση. Οι μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις σε ορισμένες λειτουργικές δυσκολίες και δυσλειτουργία συμπεριφοράς στη νόσο του Huntington είναι σημαντικές. Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν λογοθεραπεία και διαιτητικές υπηρεσίες για τη διαχείριση της δυσφαγίας και της απώλειας βάρους, φυσιοθεραπευτή για την αντιμετώπιση της βλάβης στο βάδισμα και των πτώσεων. Δυστυχώς, δεν υπάρχει γνωστή αποτελεσματική θεραπεία για την άνοια που σχετίζεται με τη νόσο του Huntington. Έχει αναφερθεί στερεοτακτική χειρουργική επέμβαση (DBS) για σοβαρές και εξουθενωτικές περιπτώσεις χορείας. Ερευνητικές θεραπείες όπως η σίγηση γονιδίων μέσω τεχνικών αντινοηματικών ολιγονουκλεοτιδίων βρίσκονται επί του παρόντος σε εξέλιξη.

Συνεισφορά από τον Hubert Fernandez, MD
Διαταραχές Κεφαλής, Κίνησης
Τμήμα Νευρολογίας
Cleveland Clinic
Κλίβελαντ, Οχάιο, ΗΠΑ
 

Ενημέρωση 2019 από την Esther Cubo, MD, PhD και τον Mark Guttman, MD, FRCPC